Si britanikët realizuan grabitjen prej 45 trilionë dollarësh në Indi

Nga OraNews Përditësimi i fundit 14 Gusht 2025, 12:09

Nëse një vend tjetër aziatik, Japonia, mund të bëhej një fuqi e madhe ekonomike, pse të mos mundet edhe India?

Pyetja do të tërheqë shumë vetë-fshikullim, mbi atë se si indianët janë më pak punëtorë, se si nuk janë të prirur drejt teknikës, se si janë të bllokuar në sisteme shoqërore regresive, etj.

Disa mund të thonë se, pavarësisht se regjimi kolonial britanik i dha Indisë infrastrukturë moderne, ne prapë nuk mund ta përdornim mirë atë dhe ta zhvillonim vendin tonë.

Është më pak e mundshme që dikush të ofrojë një përgjigje nga historia ekonomike e Indisë, vendi nga ku duhet të vijë kjo përgjigje.

Japonia, gjatë periudhës Meiji nga mesi i shekullit të 19-të deri në fillim të shekullit të 20-të, nisi një përpjekje masive industrializimi, duke eksportuar mallra dhe duke importuar teknologji perëndimore, duke ndërtuar hekurudha dhe telegrafi, si dhe industri të ndryshme.

India ishte shumë e aftë për të njëjtën gjë, por për arsyen e thjeshtë se kishte pak para për të investuar në industri dhe për të importuar makineri dhe teknologji nga Perëndimi.

Në vend të kësaj, indianët po vdisnin nga zia e bukës. Dhe kjo gjithashtu kur India kishte një suficit të madh tregtar me pjesën tjetër të botës.

Utsa Patnaik, një historiane ekonomike, nisi të gjente përgjigjen dhe publikoi hulumtimin e saj në vitin 2017, duke vërtetuar se regjimi kolonial britanik plaçkiti gati 45 trilionë dollarë nga India nga viti 1765 deri në vitin 1938.

Shuma është 15 herë më e madhe se PBB-ja vjetore e Mbretërisë së Bashkuar sot.

Edhe nëse do, ajo prapë nuk mund t'i kthejë Indisë paratë që plaçkiti jo vetëm për të ndërtuar veten si një fuqi e madhe globale, por edhe për të financuar pjesën më të madhe të zhvillimit në botën e zhvilluar të sotme.

Si e realizoi Britania grabitjen e madhe?

Dadabhai Naoroji dhe RC Dutt kishin krijuar në shekullin e 19-të, teorinë e "thyerjes së pasurisë", që argumentonte se si regjimi kolonial britanik ia mori pasurinë Indisë dhe e la atë të varfër.

Patnaik e rishikoi këtë teori për t'i dhënë një shifër pasurisë së shteruar nga India dhe gjithashtu për të treguar se sa nga kapitalizmi modern perëndimor u ndërtua nga pasuria e gjeneruar përmes ndërmarrjes koloniale.

Gjatë kontrollit të tregut indian nga Kompania e Indisë Lindore, prodhuesit indianë paguheshin për eksportet e mallrave të tyre nga kompania nga taksat që mblidhte nga vetë India.

Në fakt, ajo importonte mallra indiane falas. Më vonë, nën Kurorën Britanike, blerësit e huaj të mallrave indiane paguanin me kambiale këmbimi, të cilat mund të bliheshin me ar ose monedhë britanike.

Eksportuesit indianë paguheshin nga një e treta e taksave që Britania mblidhte në Indi, dhe më pas transferoheshin në Londër.

Në fakt, të ardhurat nga eksporti indian mbeteshin në Britani dhe ajo që indianët merrnin në vend të eksporteve, ishin paratë që ata kishin paguar si taksa për qeverinë britanike në Indi.

Kjo do të thoshte se të ardhurat e mëdha nga eksporti, në vend që të investoheshin në Indi, po përdoreshin nga Britania për të financuar zgjerimin e regjimit të vet dhe si investim në ndërtimin e infrastrukturës në SHBA dhe Evropë.

Meqenëse India kishte një suficit të madh tregtar me pjesën tjetër të botës, të ardhurat e saj nga eksporti mund të kishin financuar një industrializim në shkallë të gjerë që po ndodhte në Japoni në atë kohë.

Përveç kësaj humbjeje të pasurisë, Britania nxori fitime duke eksportuar më tej mallrat e importuara nga India me një çmim shumë më të lartë, dhe financoi luftërat e saj, si dhe administratën e madhe koloniale, nga taksat e mbledhura në Indi.

"E vetmja çështje për të cilën Naoroji dhe Dutt nuk shkruan, sepse ndodhi kryesisht pas kohës së tyre, ishte se fshatarësia dhe punëtorët indianë prodhuan tepricën e dytë më të madhe të eksportit të mallrave në botë, për të paktën katër dekada që nga vitet 1890", shkruan Patnaik.

"Por Indisë nuk iu lejua kurrë të tregonte bilancin e llogarisë rrjedhëse, e lëre më tepricë të llogarisë rrjedhëse.

Këto fitime të mëdha këmbimi, të përvetësuara nga lideri kapitalist botëror i atëhershëm, Britania, i lejuan asaj të eksportonte kapital për të zhvilluar Evropën dhe rajonet e vendbanimeve evropiane, pavarësisht deficiteve të mëdha dhe në rritje të llogarisë rrjedhëse me të njëjtat rajone.

Përhapja e shpejtë e kapitalizmit u sigurua në këtë mënyrë, në atë që përbënin vendet e përparuara të sotme."

Patnaik thotë se literatura mbi tranzicionin industrial në vendet kryesore në shekujt tetëmbëdhjetë-nëntëmbëdhjetë, e injoron pothuajse plotësisht këtë diskutim mbi shterimin e pasurisë, ose transferimet nga kolonitë.

Llogaritja e ikjes së pasurisë.

Patnaik llogarit ikjen për katër periudha midis viteve 1765 dhe 1938.

Duke marrë pikën e mesit të secilës prej këtyre periudhave dhe më pas duke e llogaritur shumën me një normë interesi prej 5 përqind, më të ulët se norma e tregut, deri në ditët e sotme, ajo arrin në një shifër kumulative prej 9.2 trilionë paundësh, që është pothuajse e barabartë me 45 trilionë dollarë.

"Këto vlerësime të ikjes janë thjesht tregues të përafërt; ndikimi aktual ishte i pallogaritshëm, i tërheqjes përmes taksave shumë më tepër sesa u shpenzua brenda vendit", shkruan Patnaik.

"Çdo vit, 100 rupi të tatuara dhe 33 deri në 36 rupi të pashpenzuara, normalisht nënkuptonin veprimin e kundërt të shumëzuesit kejnesian.

Çdo rupi e tatuar kështu, por e pashpenzuar, nëse shpenzohej, do të kishte gjeneruar të paktën katër deri në pesë herë më shumë të ardhura dhe punësim përkatës.

Por ndikimi ishte negativ i kësaj, një depresion i rëndë i të ardhurave dhe punësimit. Efektet kumulative të kësaj gjatë viteve mund të imagjinohen vetëm; përcaktimi realist i sasisë thjesht nuk është i mundur."

A duhet të paguajë Mbretëria e Bashkuar?

Numri që Patnaik llogarit për humbjen e pasurisë është shumë i madh, për të qenë praktikisht e mundur që Mbretëria e Bashkuar të bëjë dëmshpërblime edhe nëse pranon. 45 trilionë dollarë janë 15 herë më shumë se PBB-ja vjetore e Mbretërisë së Bashkuar sot.

"Ndërsa ideja është e ndershme, nuk është praktike që Britania ta bëjë këtë, sepse nuk është aq e pasur sa të shlyejë as një pjesë të vogël të asaj që nxori nga India gjatë gati dy shekujve", shkruan ajo.

"Ajo përdori aq shumë nga të ardhurat e kolonive të saj për të eksportuar kapital në Evropë, Amerikën e Veriut dhe rajonet e vendbanimeve të fundit të të bardhëve, saqë e gjithë bota në zhvillim po shkon drejt humbjes së kapitalit."

"Për më tepër, ne as nuk kemi prekur këtu shpenzimet prej 2.55 miliardë funtesh gjatë kohës së luftës nga forcat aleate në Azinë Jugore, të cilat iu ngarkuan padrejtësisht të ardhurave indiane, u rritën nga inflacioni i shpejtë i fitimeve dhe morën 3 milionë jetë civile në Bengal, përmes një tkurrjeje ekstreme të kërkesës", shkruan Patnaik.

"Asgjë nuk mund ta kompensojë atë humbje jetësh."

Megjithatë, thotë ajo, është e praktikueshme që kombet industriale në tërësi të shlyejnë transfertat që kanë marrë, ose nga të cilat kanë përfituar, në të kaluarën.

Por për ta bërë këtë, studiuesit e tyre duhet të pajtohen me nxitësit e vërtetë dhe historinë e vërtetë të imperializmit./ The Economic Times.