KOHA, NJË FAKTOR KYÇ/ Si planifikon Italia të realizojë rritjen e shpenzimeve të NATO-s?

Nga OraNews Përditësimi i fundit 3 Korrik 2025, 11:24

Italia, së bashku me vendet e tjera të NATO-s, ka rënë dakord të rrisë ndjeshëm shpenzimet e mbrojtjes gjatë dekadës së ardhshme, por qeveria e Giorgia Meloni tashmë po punon për mënyra imagjinative për të minimizuar çdo goditje në financat e saj publike të tendosura, sipas “Reuters”.

Ndryshe nga Spanja, e cila tha hapur se nuk mund të shkonte përtej objektivit të vjetër të NATO-s prej 2% të prodhimit kombëtar, në një samit javën e kaluar Italia ndoqi kërkesën e vendosur nga presidenti i SHBA-së Donald Trump, duke u zotuar për 5% deri në vitin 2035.

Meloni, e vetëdijshme se sondazhet e opinionit tregojnë se rritja e shpenzimeve për mbrojtjen është shumë e papëlqyeshme midis italianëve, kërkoi t’i qetësonte ata pas samitit të NATO-s.

“Këto janë shpenzime të nevojshme, por ne jemi të përkushtuar të mos devijojmë asnjë euro nga prioritetet e tjera të qeverisë”, u tha ajo gazetarëve.

Shpenzimet e mbrojtjes së Italisë arritën në vetëm 1,5% të prodhimit në vitin 2024,  niveli më i ulët i 32 anëtarëve të NATO-s.

Qeveria, këtë vit arriti objektivin e mëparshëm prej 2% me një sërë ndryshimesh kontabël, duke përfshirë artikuj të përjashtuar më parë, siç janë pensionet e ushtarëve dhe rojat bregdetare.

Por arritja e objektivit të ri do të jetë shumë më e vështirë. Në dokument kërkohet një rritje të shpenzimeve prej më shumë se 60 miliardë eurosh (71 miliardë dollarë), një detyrë e madhe për një vend me borxhin e dytë më të madh në eurozonë, me 135% të prodhimit.

Komisioni Evropian, i cili po u kërkon gjithashtu shteteve të BE-së të rrisin shpenzimet e mbrojtjes, ka miratuar një të ashtuquajtur “klauzolë shpëtimi” – për të lejuar rritje prej 1,5% të produktit të brendshëm bruto në vit – deri në vitin 2028.

Megjithatë, Italia ka më pak mundësi për ta përdorur këtë klauzolë pasi deficiti i saj tashmë konsiderohet shumë i lartë.

INFRASTRUKTURA CIVILE

Italia, ekonomia e tretë më e madhe e eurozonës, mund të jetë një provë për vendet e tjera të NATO-s që gjithashtu kanë nënshkruar zbatimin e objektivit prej 5%, por përballen me një luftë të vështirë për ta arritur atë.

“Roma po shqyrton infrastrukturën civile si portet, kantieret detare dhe madje edhe një urë ambicioze dhe të planifikuar prej kohësh – që lidh Siçilinë me kontinentin”, thanë zyrtarët.

“Në përgjithësi, Italia planifikon të investojë 206 miliardë euro për të përmirësuar hekurudhat e saj dhe 162 miliardë të tjera për rrugët dhe autostradat e saj”, sipas një studimi parlamentar të bazuar në të dhënat qeveritare.

“Një pjesë e madhe e investimeve të planifikuara në infrastrukturë janë brenda parametrave të NATO-s sepse ato kanë aplikime me përdorim të dyfishtë”, tha zëvendësministri i Transportit, Edoardo Rixi.

Komisioni i BE-së tha se i takon Italisë të përcaktojë nëse qëllimi kryesor i një infrastrukture ishte ushtarak apo civil.

Një zyrtar i NATO-s tha se vendet duhet të kishin “një rrugë të besueshme” për të arritur premtimet e tyre për shpenzimet e mbrojtjes dhe të ofrojnë plane se si do të mbështesin rritjet në investimet e tyre në mbrojtje çdo vit.

“Ne kemi nevojë për rrjete transporti civil që mund të mbështesin lëvizshmërinë ushtarake. Përveç tankeve, luftëtarëve dhe anijeve luftarake, ne kemi nevojë për rrugë, hekurudha dhe porte”, shtoi ai.

Italia ka identifikuar tashmë projektet e nevojshme strategjike të infrastrukturës me vlerë të madhe prej 483 miliardë eurosh që do të përfundojnë gjatë viteve të ardhshme – që do të thotë se nuk ka mungesë skemash të mundshme që do të përfshihen.

KOHA NJË FAKTOR KYÇ

Objektivi i ri i NATO-s përfshin një komponent thelbësor për shpenzimet e mbrojtjes, të cilat duhet të arrijnë 3,5% të PBB-së deri në vitin 2035, dhe një element të mëtejshëm mbi investimet më të gjera në lidhje me sigurinë, me vlerë 1,5%.

“Përmirësimi i porteve në qytetet veriore të Triestes dhe Gjenovës, si dhe një qendër ndërtimi dhe mirëmbajtjeje anijesh në La Spezia aty pranë, do të ishin të pranueshme për përmbushjen e kritereve të NATO-s”, tha Rixi.

“Nëse keni nevojë të ndërtoni, riparoni dhe mirëmbani anije ushtarake, si dhe të transportoni trupa dhe pajisje ushtarake, duhet të keni infrastrukturë të përshtatshme për ta bërë këtë”, tha ai.

“Koha është gjithashtu një faktor kyç. Me opozitën e qendrës së majtë që thotë se shpenzimet e mbrojtjes do të zbresin burimet e mirëqenies, Meloni kërkon të nxisë çdo rritje deri pas zgjedhjeve të ardhshme të vitit 2027”, thanë zyrtarët.

“Sfida e vërtetë për Meloni nuk është shuma, por koha”, tha Francesco Galietti, themelues i organizatës kërkimore për rrezikun politik “Policy Sonar” me qendër në Romë.

Në vitin 2027, Italia do të jetë gjithashtu në gjendje të shfrytëzojë plotësisht “klauzolën e shpëtimit” të lirisë fiskale të BE-së, me kusht që deficiti i saj të jetë nën 3% të PBB-së në vitin 2026 – siç ishte planifikuar.

Për këtë arsye, Roma ia doli të lobonte me sukses aleatët e NATO-s për të shmangur vendosjen e një rritjeje minimale vjetore të shpenzimeve të mbrojtjes, tha një zyrtar.

“Mesazhi është i qartë, Italia do të bëjë atë që duhet për të përmbushur angazhimet e saj në NATO, por do ta bëjë këtë në kohën e saj”, tha Galietti.