Si ndikuan për shkencën 30 ditët e para të qeverisjes së Trumpit?
Nga OraNews Përditësimi i fundit 23 Shkurt 2025, 19:32
Midis shkurtimeve të mëdha të fondeve federale për kërkime dhe pushimeve të shumta nga puna në agjencitë shkencore amerikane, 30 ditët e para të presidentit të SHBA Donald Trump kanë qenë shumë të vështira për shkencën: kjo është ajo që raporton revista Nature në faqen e saj të internetit, e cila thekson veçanërisht ritmin e shpejtë dhe të paprecedentë të masave.
Veprimet e Trump janë pjesë e një përpjekjeje më të gjerë për të reduktuar rrënjësisht shpenzimet e qeverisë dhe për të pakësuar fuqinë punëtore.
Veprimet e tij lënë të kuptohet për një riorganizim të prioriteteve të SHBA-së që shumë studiues thonë se mund të ndikojnë thellësisht shkencën dhe shoqërinë për dekadat e ardhshme.
Mekanizmi u vu në lëvizje vetëm pak orë pasi presidenti i ri mori detyrën, 20 janarin e kaluar, me nënshkrimin e dhjetëra urdhrave ekzekutivë: disa ishin paralajmëruar paraprakisht, si tërheqja e vendit nga Marrëveshja e Parisit për Klimën dhe Organizata Botërore e Shëndetësisë, ndërsa të tjera e kapën botën e kërkimit shkencor të papërgatitur.
Midis tyre është një ndalim për promovimin e asaj që Trump e quan “ideologji gjinore” dhe një kërkesë për të ndërprerë të gjitha aktivitetet që synojnë promovimin e diversitetit, barazisë dhe përfshirjes.
Efekti në komunitetin shkencor dhe agjencitë federale ishte i menjëhershëm dhe kaotik, me një nxitim për të hequr termat që i referohen këtyre temave nga faqet dhe artikujt dhe anulimin e shumë programeve të lidhura.
Një tjetër urdhër ekzekutiv i nënshkruar më 27 janar, vetëm një javë pas marrjes së detyrës, ngriu të gjitha grantet dhe fondet federale, në një përpjekje për të siguruar që paratë të shpenzoheshin në përputhje me prioritetet e administratës aktuale.
Një gjykatës federal bllokoi përkohësisht urdhrin, por konfuzioni dhe pasiguria që krijoi nuk janë zbutur në institutet kërkimore, laboratorët dhe universitetet në të gjithë vendin.
Kësaj i shtohen dhjetëra mijëra njerëz të pushuar nga puna deri më tani, në marrëveshje me Departamentin për Efiçencën e Qeverisë të drejtuar nga Elon Musk. Javët e fundit, rreth 75 000 punonjës publikë kanë pranuar nxitjen e propozuar me email nga administrata Trump për të lënë punën e tyre, dhe rreth 2 000 punonjësve të agjencisë USAID që merret me bashkëpunimin ndërkombëtar janë në rrezik, për shkak të pushimit të detyruar që Trump po përpiqet të zbatojë.
Sipas ”Nature”, ky është ndoshta vetëm fillimi: synimet e Trump mund të përfshijnë shkurtime të mëtejshme në kërkimin e klimës, privatizimin e shërbimit kombëtar të motit dhe ndalimin e investimeve në teknologjitë “të gjelbërta” dhe energjinë e pastër.
Shkurtimet e mëtejshme masive të buxheteve të agjencive shkencore dhe fuqisë punëtore janë gjithashtu në horizont.
Sipas Jennifer Zeitzer, e cila drejton zyrën e marrëdhënieve publike në Federatën e Shoqatave Amerikane të Biologjisë Eksperimentale, “Çdo gjë është e mundur”.
