Gara në Hënë, terapitë me qeliza burimore, teknologjia kuantike... premtimet e shkencës për 2025

Nga OraNews Përditësimi i fundit 30 Dhjetor 2024, 10:37

Gara e re në Hënë dhe terapitë me qeliza burimore në emër të mjekësisë rigjeneruese janë ndër premtimet kryesore të shkencës për vitin 2025, së bashku me hapat e rinj drejt energjisë së shkrirjes që imiton proceset që ndodhin në zemrat e yjeve dhe hapa të mëdha që priten nga inteligjenca artificiale dhe kompjuterët kuantikë.

Hapësira

"Ne do të hedhim themelet për eksplorimin njerëzor të Hënës dhe Marsit ", shkruan NASA në X, duke iu referuar programit Artemis i cili, pavarësisht vonesave dhe rrëshqitjeve, synon të sjellë astronautët në Hënë deri në vitin 2026.

Partnerë të shumtë po marrin pjesë, duke përfshirë kompanitë dhe agjencitë kombëtare të hapësirës, ​​plus 52 vendet që kanë nënshkruar Marrëveshjen Artemis, të cilat përcaktojnë rregullat për të ardhmen e eksplorimit të hapësirës. Megjithatë, misionet e radhës për të prekur tokën hënore do të jenë zbarkuesit e ndërtuar nga kompani private, të tilla si iSpace japoneze dhe Texan Intuitive Machines.

Studimi i erës diellore do të jetë detyrë e misioneve Smile, nga Agjencia Evropiane e Hapësirës dhe Akademia Kineze e Shkencave, dhe Punch e NASA-s , ndërsa misioni Spherex (Nasa) do të synojë të marrë një hartë të qiellit me të dhënat e mbi 450 milion galaktikave.

Astronomia dhe astrofizika

Të dhënat e para teknike për teleskopin e Ajnshtajnit priten gjithashtu në vitin 2025, gjuetari i ardhshëm i valëve gravitacionale që Italia ka aplikuar për të pritur në Sardenjë dhe që Holanda do të dëshironte në rajonin Euregio Meuse-Rhine. Observatori Vera Rubin në Kili më në fund do të hyjnë në funksion, i pritur nga astronomët në të gjithë botën për të dhënat që mund të sigurojë mbi fenomenet më të pakapshme në univers, si energjia e errët, materia e errët dhe planeti enigmatik Nine.

Fizika e grimcave

Fizika e grimcave është duke pritur që Burimi Evropian i Spallation në Suedi të futet në punë, përshpejtuesi i ri evropian me shumë teknologji titaliane, i cili është një kandidat për t'u bërë burimi më i fuqishëm i neutronit në botë dhe për të dhënë një kontribut të rëndësishëm në zbulim të materialeve të reja.

Energjia e shkrirjes

Progres pritet edhe në energjinë e shkrirjes, e cila në vitin 2024 vendosi dy rekorde të rëndësishme, falë reaktorit ekperimental European Jet dhe KStar të Koresë së Jugut . Në Evropë, industria premton gjithashtu t'i japë një shtysë të madhe këtij sektori, i cili në vitin 2024 u organizua në Shoqatën Evropiane të Fusionit, me besimin se kjo energji e re e pastër nuk është vetëm çelësi për arritjen e pavarësisë energjetike, por një nga motorët e ekonomisë evropiane.

Inteligjenca artificiale

Pasi ka demonstruar se çfarë mjeti i rëndësishëm mund të jetë spër kërkime, inteligjenca artificiale do të vazhdojë në rrugën e saj duke kontribuar në analizat biologjike, diagnoza, parashikime më të sakta të motit dhe modele më të sakta të ndryshimeve klimatike.

Teknologjitë kuantike

Konkurruese për në qendër të vëmendjes, me kompjuterë më të fuqishëm dhe komunikime më efikase dhe të sigurta, ndoshta do të jenë teknologjitë kuantike, të cilat Kombet e Bashkuara kanë vendosur t'i kushtojnë 2025-ën.

Mjekësia precize dhe mjekësia rigjeneruese

'Precision' është gjithashtu fjala kyçe në mjekësi në vitin 2025, falë bazave të të dhënave gjenetike gjithnjë e më të pasura dhe algoritmeve gjithnjë e më të trajnuar; Mjekësia rigjeneruese po përparon gjithashtu me shpejtësi: ka të paktën njëqind prova të terapive të bazuara në qelizat staminale, disa prej të cilave kundër tumoreve, diabetit dhe Parkinsonit.

Neuroshkenca

Pritjet kryesore për neuroshkencën kanë të bëjnë me vazhdimet e mundshme të eksperimenteve me çipa të implantueshëm të nisura në vitin 2024 në shumë qendra, duke përfshirë atë të Neuralink të Elon Musk, dhe në vitin 2025 Kina planifikon të fillojë testimin e ndërfaqeve të reja tru-kompjuter./ ANSA