Ekuinoksi i pranverës, lajmësi i ardhjes së stinës së përtëritjes

Nga Albert Vataj Përditësimi i fundit 20 Mars 2024, 20:20

NASA dhe monitorues të tjerë ndërkombëtar njoftojnë se pranvera nisi pak më herët se zakonisht këtë vit.

E marta, 19 mars, orën 23:06 shënoi ekuinoksin pranveror për Hemisferën Veriore, kur dielli ishte drejtpërdrejt mbi ekuator dhe energjia e tij ishte në ekuilibër midis hemisferave veriore dhe jugore, sipas Shërbimit Kombëtar të Motit.

Shumica e viteve, sezoni zakonisht ndryshon më 20 ose 21 mars.

Pra, pse pranvera filloi disa orë më herët në 2024?

Përkitaz të gjithë traditave dhe qytetërimeve të derisotme ky është fillimi i pranverës.
Thuhet edhe kur dielli bie në pus. Është fjala kur ndodh pasqyrimi i diellit në një pus, fenomen që nuk ndodh dhe nuk mund të verifikohet në asnjë paralel tjetër tokësor.

Në këto dy data, dita dhe nata janë të barabarta, secila nga 12 orë. Gjatë barasnetëve, dielli lind saktësisht në lindje dhe perëndon me saktësi në perëndim.

Barasnetët mund të mendohen edhe si pika në qiell. Edhe pse drita e ditës bën që yjet të mos shihen, duke e bërë të vështirë vendndodhjen e Diellit në lidhje me trupat e tjerë qiellorë, Dielli ka një vendosje të përcaktuar lidhur me yjet e tjerë.

Ndërsa Toka rrotullohet rreth Diellit, vendndodhja e dukshme e diellit zhvendoset në një rreth të brendshëm gjatë një viti. Ky rreth quhet ekliptikë, dhe është edhe rrafshi i orbitës tokësore drejtuar mbi sferën qiellore.

19 mars 2024, dita e parë e pranverës

Arsyeja që dita e parë e pranverës ishte 19 marsi ishte sepse viti 2024 është një vit i brishtë. Vitet e brishtë shkaktohen nga rrotullimi i Tokës. Një vit është 365 ditë, por teknikisht Tokës i duhet pak më shumë kohë që të rrotullohet rreth diellit.

Tokës i duhen 365 ditë, 5 orë, 48 minuta dhe 46 sekonda - ose 365.2422 ditë - për të rrotulluar plotësisht diellin, sipas NASA-s. Ato orë shtesë eliminohen nga kalendari për shumicën e viteve.

Por çdo katër vjet, shkurtit i shtohet një ditë shtesë, në mënyrë që kalendari dhe stinët të mos dalin jashtë sinkronizimit. Nëse kjo nuk do të ndodhte, orët shtesë do të shtoheshin me kalimin e kohës dhe stinët do të fillonin të ndryshonin.

Këto vite të brishta bëjnë që dita e parë e pranverës të ndodhë më herët se normalja.
Në vitin 2020, një vit tjetër i brishtë, dita e parë e pranverës ishte gjithashtu më 19 mars, me ekuinoksin e pranverës që ndodhte në orën 23:50. Në atë kohë, ishte dita e parë më e hershme e pranverës që nga viti 1896.

Por ekuinoksi i pranverës i vitit 2024 e kishte rrahur. Për shkak se pranvera filloi edhe më herët, në orën 23:06 ET, të gjitha zonat kohore në SHBA kontinentale përjetuan ditën e parë të pranverës më 19 - në orën 22:06 në Zonën Qendrore Kohore, 21:06 Ora Malore dhe 8 :06 pasdite Koha e Paqësorit.

Gjatë vitit të ardhshëm të brishtë, 2028, pranvera do të fillojë përsëri më 19 mars. Dhe pranvera do të vazhdojë të fillojë në kohë më të hershme dhe më të hershme më 19 mars çdo vit të brishtë deri në vitin 2103.

Në vitin 2025, i cili nuk është një vit i brishtë, ekuinoksi i pranverës do të ndodhë më 20 mars në orën 5:01 të mëngjesit EDT, dhe në vitin 2026 do të ndodhë më 20 mars në orën 10:46 EDT, sipas Shërbimit Kombëtar të Motit.

Cili është ekuinoksi pranveror?

Stinët shënohen nga një ekuinoks ose një solstic dhe ndodhin sepse Toka rrotullohet rreth një boshti, kështu që pjesë të ndryshme të planetit ekspozohen pak a shumë ndaj diellit ndërsa ai rrotullohet rreth yllit gjatë gjithë vitit.

Pranvera dhe vjeshta shënohen nga një ekuinoks, që do të thotë "natë e barabartë" në latinisht. Dielli kalon direkt mbi ekuator në ekuinoks dhe ka rreth 12 orë dritë të ditës dhe 12 orë natë, shpjegon NASA.

Gjatë ekuinoksit të pranverës që shënon pranverën në hemisferën veriore, hemisfera jugore po përjeton ekuinoksin e saj vjeshtor, i cili nis vjeshtën për atë pjesë të botës.

Ekuinoksi i vjeshtës për hemisferën veriore zakonisht ndodh më 22 ose 23 shtator. Gjatë solsticeve që shënojnë verën dhe dimrin, Toka po arrin këndet më të mëdha të boshtit të saj.

Në mënyrë tipike më 20 ose 21 qershor, solstici veror ndodh në hemisferën veriore, sepse kjo zonë e Tokës është e anuar drejt diellit. E kundërta ndodh në 21 ose 22 dhjetor me solsticin e dimrit.

Pranvera meteorologjike

Për t'i bërë gjërat më konfuze, meteorologët ndjekin një sistem të ndryshëm për stinët. Pranvera për parashikuesit e motit fillon më 1 mars, sepse kjo është zakonisht kur klima fillon të bëhet më pranverore në shumicën e zonave.

Vera meteorologjike fillon më 1 qershor, vjeshta meteorologjike fillon më 1 shtator dhe dimri meteorologjik fillon më 1 dhjetor.

Me këtë metodë, gjatësia e stinëve është më e barabartë. Gjatë viteve jo të brishtë, ato janë të gjitha 90 deri në 92 ditë, shpjegon NWS.

Por stinët astronomike që pasojnë ekuinokset dhe solsticet nuk janë aq të barabarta. Pranvera ka 92.771 ditë, vera ka 93.641 ditë, vjeshta ka 89.834 ditë dhe dimri ka 88.994 ditë, sipas Almanakut të Fermerëve të Vjetër.