RAPORTI/ Deri në vitin 2040 do të ketë më shumë fëmijë mbipeshë sesa nën peshë, për herë të parë në histori
Nga OraNews Përditësimi i fundit 5 Mars 2026, 08:22
Obeziteti tek fëmijët po rritet në mbarë botën dhe do të arrijë në 228 milionë deri në vitin 2040, duke tejkaluar për herë të parë numrin e fëmijëve nën peshë, sipas Atlasit Botëror të Obezitetit 2026.
Më shumë se 180 vende po përjetojnë rritje të mbipeshës dhe obezitetit tek fëmijët, me rritjen më të shpejtë që ndodh në vendet me të ardhura të ulëta dhe të mesme ku jetojnë shumica e fëmijëve të botës, pohon raporti, i cili është publikuar nga Federata Botërore e Obezitetit.
Në vitin 2025, në mbarë botën kishte 177 milionë fëmijë të moshës pesë deri në 19 vjeç që jetonin me obezitet, një numër që pritet të arrijë në 228 milionë në vitin 2040 - ekuivalenti i një rritjeje nga 8.7 përqind në 11.9 përqind të fëmijëve dhe adoleshentëve në botë.
“Pa veprime urgjente, rritja e shkallës së obezitetit do të ushtrojë një barrë gjithnjë e më të madhe mbi sistemet shëndetësore, komunitetet dhe brezat e ardhshëm”, shkruan në raport Simón Barquera dhe Johanna Ralston nga Federata Botërore e Obezitetit.
Autorët vunë në dukje se shpejtësia me të cilën këto shifra po rriten e bën këtë trend "veçanërisht alarmues".
“Obeziteti tek fëmijët po bëhet me shpejtësi jo vetëm një shqetësim i madh për shëndetin publik, por edhe një sfidë e zhvillimit social dhe ekonomik me pasoja afatgjata për sistemet shëndetësore, produktivitetin dhe barazinë”, thuhet në raport.
Për herë të parë, normat e obezitetit janë rritur deri në atë pikë sa, në nivel global, numri i fëmijëve të moshës pesë deri në 19 vjeç me obezitet do të tejkalojë ata që jetojnë nën peshë.
Ky përparim pritet të ndodhë para vitit 2027. “Kjo pasqyron një ndryshim të madh në trendet globale të kequshqyerjes dhe veprimi global duhet të ndryshojë në përputhje me rrethanat”, shkruan autorët.
Ku janë nivelet më të larta të obezitetit?
Ndryshimi i politikave do të duhet gjithashtu të pasqyrojë ndryshimet gjeografike në prevalencën e obezitetit.
Nuk është më rasti që vendet me të ardhura të larta kanë normat më të larta, me numra në rritje në vendet me të ardhura të larta-mesme, dhe prevalencat më të larta do të vazhdojnë të shihen në Amerikë, rajonin e Mesdheut Lindor dhe Paqësorin Perëndimor.
Në Evropë, 14 milionë fëmijë jetonin me obezitet në vitin 2025, një numër që pritet të bjerë në 13 milionë në vitin 2040.
Pse po rritet obeziteti?
Raporti vuri në dukje se rreziku i zhvillimit të mbipeshës në fëmijëri rritet nga faktorë të shumtë të njohur, duke përfshirë shëndetin dhe zakonet e nënave, ushqyerjen e hershme dhe aktivitetin fizik të pamjaftueshëm.
Megjithatë, shtuan autorët, shumë faktorë që kontribuojnë në obezitetin e fëmijërisë nuk maten dhe monitorohen siç duhet në mënyrë të vazhdueshme, gjë që e bën të vështirë ndjekjen e progresit global.
Faktorët kryesorë përfshijnë mbipeshën dhe obezitetin e nënës, diabetin dhe pirjen e duhanit, si dhe ushqyerjen e pamjaftueshme me gji gjatë muajve të parë të jetës, cilësinë e vakteve në shkollë dhe aktivitetin e ulët fizik.
“Ndërsa shumë qeveri kanë filluar të zbatojnë strategji parandaluese, progresi nuk po ecën me ritmin e rritjes”, vuri në dukje raporti.
Cilat janë pasojat e obezitetit në fëmijëri?
Mbipesha dhe obeziteti gjatë fëmijërisë jo vetëm që rrisin rrezikun e sëmundjeve kronike më vonë në jetë, por ato gjithashtu paraqesin rreziqe në vitet e para, kur zhvillimi i shëndetshëm është kritik.
Obeziteti në fëmijëri është një parashikues i njohur i obezitetit dhe sëmundjeve të tjera kronike, të tilla si sëmundjet e zemrës dhe kanceri, në moshë madhore.
Megjithatë, shenjat e këtyre sëmundjeve kronike mund të shfaqen që në fëmijëri. Deri në vitin 2040, të paktën 120 milionë fëmijë në moshë shkollore pritet të kenë shenja të hershme të sëmundjeve kronike të shkaktuara nga Indeksi i lartë i Masës Trupore (BMI), sipas raportit.
Disa tregues të sëmundjeve kronike të hershme mund të lidhen me peshën e pashëndetshme, siç janë çrregullimet e mëlçisë, trigliceridet e larta (një faktor rreziku për sëmundjet kardiovaskulare), hiperglicemia (një faktor rreziku për diabetin) dhe hipertensioni (një faktor rreziku për goditje në tru).
Obeziteti në fëmijëri dhe adoleshencë gjithashtu mbart pasoja negative psikosociale, duke ndikuar në performancën shkollore dhe cilësinë e jetës, të ndërlikuara nga stigma, diskriminimi dhe ngacmimi, sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH).
Cila është rruga përpara?
Politikat parandaluese vetëm nuk do të jenë të mjaftueshme, vuri në dukje raporti. Federata Botërore e Obezitetit po bën thirrje për politika më të forta shëndetësore, ushqimore, shkollore dhe mjedisore, së bashku me akses të barabartë në kujdes dhe ushqim ushqyes për të gjithë fëmijët.
Shtetet anëtare të OBSH-së kanë vendosur Objektiva Globale të Ushqyerjes për të përmirësuar ushqyerjen e nënave, foshnjave dhe fëmijëve të vegjël nga viti 2025 deri në vitin 2030.
Bazuar në një nivel bazë të vitit 2012, qëllimi është të ulet mbipesha me pesë përqind gjatë pesë viteve të ardhshme dhe të rritet përqindja e foshnjave që ushqehen ekskluzivisht me gji gjatë gjashtë muajve të parë të jetës në 60 përqind.
Objektiva të tjerë përfshijnë uljen me 40 përqind të numrit të fëmijëve nën pesë vjeç që janë të prapambetur në rritje dhe me 50 përqind të prevalencës së anemisë tek gratë në moshë riprodhuese./ Euronews - Syri.Net
