Konflikti kalon në një fazë të re/ Çfarë dihet për sulmet amerikane ndaj objekteve bërthamore të Iranit

Nga OraNews Përditësimi i fundit 22 Qershor 2025, 08:45

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, tha se avionët luftarakë amerikanë kanë bombarduar tre lokacione bërthamore në Iran, duke shënuar një përshkallëzim në luftën e vazhdueshme midis Tehranit dhe Izraelit.

“Mbani mend, kanë mbetur shumë objektiva. Sonte ishte më e vështira nga të gjitha deri më tani, dhe ndoshta më vdekjeprurësja”, tha presidenti në një fjalim të shkurtër televiziv drejtuar popullit amerikan.

“Por nëse paqja nuk vjen shpejt, ne do të shkojmë në ato objektiva të tjera me precizion, shpejtësi dhe aftësi.”

Një nga objektivat ishte Fordo, një uzinë pasurimi uraniumi e fshehur në një shpat të largët mali që është jetike për ambiciet bërthamore të Iranit. Ne ende nuk e dimë shkallën e plotë të dëmit në këtë uzinë.

Zyrtarët izraelitë thonë se ishin në “koordinim të plotë” me SHBA-në në planifikimin e këtyre sulmeve.

Irani mund të kundërpërgjigjet duke synuar asetet ushtarake amerikane në rajon. Zyrtarët e tij kishin paralajmëruar më parë se çdo sulm i SHBA-së rrezikonte një luftë rajonale dhe se ata do të kundërpërgjigjeshin.

Si filloi konflikti?

Izraeli nisi një sulm të papritur ndaj dhjetëra objektivave bërthamore dhe ushtarake iraniane më 13 qershor. Izraeli pretendoi se ambicia e tij ishte të çmontonte programin bërthamor të Iranit, për të cilin kryeministri Benjamin Netanyahu deklaroi se së shpejti do të ishte në gjendje të prodhonte një bombë bërthamore.

Irani këmbëngul se ambiciet e tij bërthamore janë paqësore. Në hakmarrje, Teherani lëshoi ​​qindra raketa dhe dronë drejt Izraelit. Të dy vendet kanë vazhduar shkëmbimin e sulmeve që atëherë, në një luftë ajrore që ka zgjatur më shumë se një javë.

Trump ka thënë prej kohësh se është kundër posedimit të armëve bërthamore nga Irani.  Në mars, drejtoresha e inteligjencës kombëtare amerikane, Tulsi Gabbard, tha se ndërsa Irani kishte rritur rezervat e uraniumit, nuk po ndërtonte një armë bërthamore, një vlerësim që Trump kohët e fundit e quajti “të gabuar”.

Gjatë fushatës zgjedhore, Trump kishte kritikuar administratat e kaluara të SHBA-së për përfshirjen në “luftëra idiote dhe të pafundme” në Lindjen e Mesme dhe u zotua ta mbante Amerikën larg konflikteve të huaja.

SHBA-ja dhe Irani ishin në bisedime bërthamore në kohën e sulmit të papritur të Izraelit. Vetëm dy ditë më parë, Trump tha se do t’i jepte Iranit dy javë për të hyrë në negociata thelbësore përpara se të sulmonte – por ky afat kohor doli të ishte shumë më i shkurtër.

Çfarë ka bombarduar SHBA-ja dhe çfarë armësh ka përdorur?

SHBA-të thonë se kanë goditur tre centrale bërthamore, në Fordo, Natanz dhe Isfahan.

Fordo është i fshehur në një shpat mali në jug të Teheranit dhe besohet se është më thellë nën tokë se Tuneli i Kanalit që lidh Mbretërinë e Bashkuar dhe Francën.

Thellësia e Fordos nën sipërfaqen e Tokës e ka bërë të vështirë arritjen e saj me armët e Izraelit. Vetëm SHBA-të konsideroheshin se kishin një bombë “shkatërruese bunkerësh” të fortë dhe mjaftueshëm të madhe për të shkatërruar Fordon.

Kjo bombë amerikane quhet GBU-57 Massive Ordnance Penetrator (MOP). Pesha e saj është 13,000 kg (30,000 lb) dhe është në gjendje të depërtojë rreth 18 metra beton ose 61 metra dhe para se të shpërthejë, sipas ekspertëve.

Tunelet e Fordos mendohet të jenë 80 deri në 90 metra nën sipërfaqe, kështu që MOP nuk është i garantuar të jetë i suksesshëm, por është e vetmja bombë që mund t’i afrohet kësaj.

Raportet e mediave amerikane thonë se në sulme u përdorën armë zjarri MOP.

Si mund të kundërpërgjigjet Irani?

Ekspertët thonë se Irani është dobësuar ndjeshëm nga sulmet e Izraelit ndaj bazave të tij ushtarake deri më tani, si dhe nga çmontimi i aleatëve të tij rajonalë në Liban (Hezbollah), në Siri dhe në Gaza (Hamasi). Por Irani është ende i aftë të shkaktojë një sasi të konsiderueshme dëmesh.

Zyrtarët iranianë paralajmëruan SHBA-në kundër përfshirjes, duke thënë se do të pësonte “dëme të pariparueshme” dhe se rrezikonte një “luftë të përgjithshme” në rajon.

Teherani ka kërcënuar të shënjestrojë bazat amerikane në rajon në shenjë hakmarrjeje. SHBA-të operojnë me vende ushtarake në të paktën 19 rajone në Lindjen e Mesme, duke përfshirë Bahreinin, Egjiptin, Irakun, Jordaninë, Kuvajtin, Katarin, Arabinë Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe.

Ndër objektivat më të dukshme për Iranin është selia e Flotës së 5-të të Marinës Amerikane në Mina Salman në Bahrein.

Mund të synojë gjithashtu një rrugë kritike transporti detar të njohur si Ngushtica e Hormuzit, e cila lidh Gjirin Persik me Oqeanin Indian dhe përmes së cilës transportohet 30% e furnizimit botëror me naftë. Mund të sulmojë gjithashtu rrugë të tjera detare që rrezikojnë destabilizimin e tregjeve globale.

Irani mund të shënjestrojë gjithashtu asetet e vendeve fqinje që i percepton se po ndihmojnë SHBA-në, gjë që rrezikon përhapjen e luftës në të gjithë rajonin.