Brukseli kërkon të forcojë klauzolën e mbrojtjes kolektive të BE-së

Nga OraNews Përditësimi i fundit 15 Maj 2025, 19:56

Organi më i lartë ushtarak i BE-së po shqyrton forcimin e klauzolës së mbrojtjes së ndërsjellë të bllokut, me qëllim rritjen e ndërveprimit dhe lëvizshmërisë ushtarake midis forcave të armatosura evropiane, ndërsa SHBA-të po i drejtojnë sytë gjithnjë e më shumë nga Azia-Paqësori.

Gjenerali austriak Robert Brieger theksoi të enjten pas një takimi të Komitetit Ushtarak të Bashkimit Evropian, të cilin ai kryeson, se BE-së i duhet një "qasje e qartë holistike" kur bëhet fjalë për mbrojtjen dhe se Shefat e Mbrojtjes që morën pjesë në takim, kishin lëshuar "rekomandime për operacionalizimin e Nenit 42.7".

Neni 42.7 është klauzola e mbrojtjes së ndërsjellë e BE-së, në fuqi që nga viti 2009, e cila parashikon që "nëse një vend i BE-së është viktimë e agresionit të armatosur në territorin e tij, vendet e tjera të BE-së kanë detyrimin ta ndihmojnë dhe ta mbështesin atë me të gjitha mjetet që kanë në dorë".

U aktivizua një herë pas sulmit terrorist në Paris më 13 nëntor 2015, por në përgjithësi shihet si më i dobët se klauzola e mbrojtjes kolektive në NATO, e cila u krijua rreth gjashtë dekada më parë.

Kjo ndodh pjesërisht, sepse përcakton se "angazhimet dhe bashkëpunimi në këtë fushë duhet të jenë në përputhje me angazhimet sipas Organizatës së Traktatit të Atlantikut të Veriut, e cila, për ato shtete që janë anëtare të saj, mbetet themeli i mbrojtjes së tyre kolektive dhe forumi për zbatimin e saj".

Rreth 23 nga 27 anëtarët e BE-së janë gjithashtu anëtarë të NATO-s.

Arsyeja për riorganizimin e mundshëm, u tha gjenerali Brieger gazetarëve, është "se zbuluam se përqendrimi i sigurisë dhe mbrojtjes së Bashkimit Evropian në menaxhimin ndërkombëtar të krizave, nuk është i mjaftueshëm për momentin dhe nuk është i përshtatshëm për të ardhmen".

"Pra, ne duhet të sqarojmë rolin e forcave të armatosura evropiane brenda mbrojtjes territoriale të kontinentit.

Ekziston një nevojë e qartë për bashkëpunim të ngushtë me NATO-n dhe me siguri mbrojtja kolektive do të mbetet në duart e aleancës Atlantike, por ne e dimë se SHBA-të po e zhvendosin interesin e tyre në Indo-Paqësor dhe ekziston një nevojë e qartë për të bërë më shumë në tokën evropiane dhe nga shtetet anëtare evropiane."

"Prandaj, ne u këshillojmë politikanëve të mendojnë për një përkufizim më konkret të Nenit 42.7: Cili është roli konkret? Cili mund të jetë përcaktimi më i mirë i detyrave të NATO-s?" shtoi ai.

Shembujt që ai dha përfshinin përmirësimin e lëvizshmërisë ushtarake në të gjithë Evropën dhe rritjen e mbrojtjes së infrastrukturës kritike.

"Avantazhi i institucioneve të Bashkimit Evropian është padyshim se Bashkimi Evropian është i aftë të veprojë në të gjitha fushat e politikës, ekonomisë, sigurisë dhe ushtrisë.

Pra, ne kemi më shumë mjete sesa NATO dhe përpiqemi të gjejmë mënyrën më të mirë për të plotësuar njëri-tjetrin", shtoi ai.

Lëvizshmëria ushtarake u identifikua si një përparësi në Dokumentin e Bardhë mbi të Ardhmen e Mbrojtjes Evropiane, që u publikua në mars nga Komisioni Evropian dhe që përcaktoi strategjinë e bllokut për të zvogëluar varësitë ushtarake nga vendet e treta dhe për të rritur vendosjen e pajisjeve ushtarake në të gjitha shtetet anëtare.

Prioritete të tjera përfshijnë mbrojtjen ajrore dhe raketore, sistemet e artilerisë, municionet dhe raketat, dronët dhe sistemet kundër-dronëve, inteligjencën artificiale, luftën kuantike, luftën kibernetike dhe elektronike dhe mundësuesit strategjikë.

Ekzekutivi i BE-së, i cili shpreson që deri në 800 miliardë euro mund të investohen në mbrojtje gjatë katër viteve të ardhshme në bllok, po u bën thirrje shteteve anëtare të bashkojnë porositë për të ulur kostot dhe për të rritur ndërveprimin.

Planifikon të japë hua deri në 150 miliardë euro që do t’i mbledhë në treg për shtetet anëtare që e bëjnë këtë, me kusht që ato të blejnë produkte evropiane dhe të përqendrohen në aftësitë prioritare.

Shtetet anëtare pritet të përfundojnë negociatat mbi këtë instrument prej 150 miliardë eurosh deri në fund të muajit, gjë që mund të nënkuptojë që një pjesë e parave të fillojë të disbursohet në fund të vitit.

Udhëheqësit pritet gjithashtu të miratojnë projekte të përbashkëta kryesore evropiane në samitin e tyre në qershor.

Mbledhja në Bruksel do të pasojë menjëherë një takim të udhëheqësve të NATO-s në Hagë, ku Aleanca do të njoftojë një objektiv të ri për shpenzimet e mbrojtjes.

"Evropa është në një udhëkryq. Kërcënimet me të cilat përballemi janë reale, komplekse dhe të ndërlidhura", tha Gjenerali Brieger, i cili do të largohet nga roli i tij brenda dy javësh.

"Përgjigjia ndaj tyre kërkon më shumë sesa deklarata. Kërkon vullnet politik, unitet dhe mjete për të vepruar.

Një Evropë e fortë duhet të jetë një Evropë e sigurt. Për më tepër, një Evropë e sigurt duhet ta marrë seriozisht mbrojtjen dhe rolin e saj global."