Sa të ngjashme janë ekspeditat në thellësitë e oqeanit dhe në hapësirë?

Nga OraNews Përditësimi i fundit 14 Mars 2025, 13:30

Si thellësitë e oqeanit ashtu edhe hapësira janë të vështira për t'u arritur dhe akoma më të vështira për t'u eksploruar.

Nuk mund të marrësh frymë pa ndihmë, temperaturat janë ekstreme, graviteti ndryshon dhe presioni atmosferik e bën të pamundur mbijetesën pa mjete mbrojtëse.

Për këtë arsye, këto territore të largëta mbeten kryesisht të paeksploruara. Deri më tani, vetëm rreth 5 për qind e universit dhe 26 për qind e dyshemesë së oqeanit janë vizituar.

Të dyja format e eksplorimit, në thellësitë e detit dhe në hapësirën kozmike, kërkojnë përgatitje të jashtëzakonshme dhe paraqesin rreziqe të mëdha. Por sa të ngjashme janë realisht këto dy botë të largëta?

Sipas David Klaus, profesor i inxhinierisë hapësinore në Universitetin e Kolorados në Boulder, bazat dhe përgatitjet për eksplorimin e hapësirës dhe thellësive të oqeanit janë shumë të ngjashme.

Të dyja kërkojnë furnizim me ujë, ushqim dhe oksigjen, si dhe eliminimin e mbetjeve si urina dhe jashtëqitjet.

Dallimi më i madh mes hapësirës dhe thellësive të oqeanit është fakti që në hapësirë trupi është i ekspozuar ndaj presionit nga brenda jashtë, ndërsa nën ujë, presioni është mbi trup nga jashtë brenda.

Në të dyja rastet, duhet të ruhet një atmosferë me presion, temperaturë dhe lagështi të duhur për të mbajtur jetëgjatësinë e ekuipazhit.

"Funksionet themelore janë praktikisht të njëjta, por ndryshimi qëndron në mënyrën si i realizon ato," thotë Klaus.

Kur ndodhesh nën ujë, gjithmonë ke mundësinë të ngjitesh në sipërfaqe për furnizim, edhe pse mund të kërkojë disa minuta.

E njëjta gjë vlen edhe për orbitën e ulët të Tokës, ku astronautët mund të furnizohen me ujë, ushqim dhe pajisje të tjera që dërgohen në Stacionin Ndërkombëtar të Hapësirës.

Megjithatë, në hapësirën kozmike, si për shembull në një mision për në Mars, kjo është shumë më e ndërlikuar. Udhëtimi drejt Marsit kërkon të paktën gjashtë muaj, në varësi të orbitës së Tokës.

"Koha e vonesës në komunikim në hapësirën kozmike mund të arrijë deri në 44 minuta për një përgjigje të plotë," thotë Klaus. "Kjo do të thotë që nëse ndodh diçka kërcënuese për jetën, ekuipazhi në Tokë nuk mund të ndihmojë menjëherë."

Për këtë arsye, eksplorimi i hapësirës kozmike kërkon vendimmarrje autonome, ndryshe nga ajo që ndodh në orbitën e ulët ose në thellësitë e oqeanit.

Nga tragjedia e nëndetëses Titan kemi parë se eksplorimi i oqeanit të thellë ka një rrezik të lartë të shpërthimit nga presioni. Në qershor të vitit 2023, nëndetësja Titan shpërtheu duke vrarë pesë pasagjerët e saj brenda sekondave.

Rreziqe të tjera përfshijnë ngecjen në dyshemenë e oqeanit ose zjarret brenda kabinës.

Nga ana tjetër, rreziqet më të mëdha të udhëtimit në hapësirë ndodhin gjatë nisjes dhe rikthimit në Tokë, pasi këto janë momentet kur shpenzohet më shumë energji.

Një tjetër rrezik i madh është rrezatimi hapësinor, i cili ndodh jashtë fushës mbrojtëse magnetike të Tokës.

Sipas NASA-s, "rrufetë kozmike me energji të lartë dhe stuhitë diellore" mund të dëmtojnë trupin ose anijen hapësinore.

Për më tepër, izolimi nga Toka është një tjetër faktor rreziku, sidomos nëse një astronaut pëson një aksident ose një emergjencë shëndetësore në mes të hapësirës.

Gjithashtu, mungesa e gravitetit për një kohë të gjatë mund të dobësojë kockat dhe muskujt.

Ndërsa thellësitë e oqeanit dhe hapësira mbeten dy fronte të mëdha eksplorimi për njerëzimin, secila paraqet sfida dhe rreziqe unike.

Me gjithë përparimet teknologjike, mbetet ende shumë për të zbuluar, si mbi Tokë, ashtu edhe në univers.