Çfarë është jeta pasqyrë, kërcënimi për jetën në tokë?

Nga OraNews Përditësimi i fundit 23 Janar 2025, 10:20

Shkenca që del jashtë kontrollit është një temë kryesore në trillimet post-apokaliptike. Sëmundjet, përbindëshat ndërdimensionale dhe inteligjenca artificiale janë shembuj të vdekjeve masive të shkaktuara nga ndonjë eksperiment shkencor i gabuar. Por herë pas here, debatet dhe shqetësimet mbi hulumtime potencialisht të rrezikshme për botën kalojnë në botën reale. Dhe tani, 38 biologë të shquar po ngrenë alarmin për një kërcënim të ri: jeta pasqyrë.

Jo, ky nuk është ndonjë skenar i llojit “Spoku me mjekër”. Përkundrazi, është krijimi i qëllimshëm i proteinave dhe ADN-së që marrin kiminë pasqyrë të saktë, ose dorezën, e biologjisë tipike që gjendet në të gjitha gjallesat në Tokë.

Për shembull, ADN-ja përbëhet kryesisht nga sheqeri, i cili mund të ketë molekula të krahut të matë ose të djathtë. Por, për arsye ende të panjohura (shkencëtarët nuk e dinë saktësisht), jeta zgjodhi molekula të krahut të djathtë për të formuar ADN-në, kjo është arsyeja pse heliksi i dyfishtë kthehet drejt të djathtës. Nga ana tjetër, proteinat përdorin aminoacide të krahut të majtë. Kjo është e vërtetë jo vetëm për njerëzit, por për të gjithë jetën në Tokë.

Sigurisht, zgjedhja për të organizuar jetën në këtë mënyrë bëri që njerëzit të pyesnin, çfarë do të kishte ndodhur nëse orientimi i jetës do të ishte formuar në mënyrë të kundërt? Tani, një raport prej 299 faqesh, së bashku me një koment të botuar në revistën Science, sugjeron që ndoshta ndjekja e këtij drejtimi të veçantë të dijes nuk është ideja më e mirë.

“Të shtyrë nga kurioziteti dhe aplikimet e mundshme, disa studiues kanë nisur punën për të krijuar forma jete të përbëra plotësisht nga molekula biologjike me imazh pasqyrë,” shkruajnë autorët në artikullin e Science. “Analiza jonë sugjeron që bakteret pasqyrë ka shumë të ngjarë t’i shpëtojnë mekanizmave imunitarë të ndërmjetësuar nga molekula me kirali, duke shkaktuar potencialisht infeksione fatale te njerëzit, kafshët dhe bimët.”

Megjithëse të nisur fillimisht nga kurioziteti, qelizat pasqyrë mund të kenë një ndikim të thellë në trajtimet për HIV dhe Alzheimer, sipas The New York Times. Por ana tjetër e asaj monedhe mjekësore është që një mikrob pasqyrë i rrezikshëm mund të shkatërrojë planetin pa ndonjë rezistencë. Sistemet tona imunitare janë të programuara për të identifikuar kërcënimet duke u lidhur me proteina të dorës së majtë dhe ADN të dorës së djathtë, kështu që një qelizë me ndërtim pasqyrë do të mund të shmangte mbrojtjen natyrore të trupit tonë. Një mikrob i tillë gjithashtu do të ishte rezistent ndaj antibiotikëve normalë, dhe antibiotikët pasqyrë ka të ngjarë të vinin shumë vonë për të qenë të dobishëm. Pa mbrojtje (as mjekësore, as biologjike), e gjithë jeta mund të kërcënohet nga kjo pandemi hipotetike pasqyrë.

Fatmirësisht, shkencëtarët ende nuk i kanë krijuar këto qeliza pasqyrë ... ende. Por raporti vlerëson se një mundësi e tillë ka shumë të ngjarë të ndodhë brenda 10 viteve, duke e bërë këtë diskutim më të rëndësishëm se kurrë.

“Vetëm nëse dalin prova bindëse se jeta pasqyrë nuk do të paraqesë rreziqe të jashtëzakonshme, ne besojmë se bakteret pasqyrë dhe organizma të tjerë pasqyrë, edhe ato me masa të modifikuara sigurie, nuk duhet të krijohen,” shkruajnë autorët. “Ne rekomandojmë që fillimisht, të merren hapa për të parandaluar prodhimin e gjeneve dhe proteinave pasqyrë, ose ekuivalentëve funksionalë të mjaftueshëm për të mundësuar ndërtimin e një qelize pasqyrë.” / Popular Mechanics - Syri.net