Ferri në burgjet e Bjellorusisë për gratë! Nga izolimi në kafaz, tek mungesa e higjienës, sjelljet johumane me të cilat përballen

Aktivistët e të drejtave të njeriut dënojnë ashpër kushtet për gratë në burgjet e Bjellorusisë. Aty mbahen edhe të burgosur politikë.

Burgu ndëshkues numër 4 në Gomel, Bjellorusi, është projektuar për rreth 1700 të burgosura femra. Megjithatë, si rezultat i shtypjes masive të protestave kundër zgjedhjeve presidenciale të manipuluara nga Aleksandar Lukashenko, në 2020 dhe 2021, sipas informacioneve të pakonfirmuara, atje ka pothuajse dy herë më shumë gra të burgosura.

Një prej tyre është Maria Kolesnikova, e cila në vitin 2020 u bë një nga figurat kryesore të lëvizjes opozitare. Në vitin 2021, Kolesnikova u dënua me njëmbëdhjetë vjet burg, ndër të tjera, për thirrje për veprime që “rrezikojnë sigurinë kombëtare” dhe “komplot me qëllim marrjen e pushtetit”.

Komiteti Ndërkombëtar për Hetimin e Torturës në Bjellorusi ka dokumentuar abuzime dhe vuajtje që përjetojnë gratë e burgosura të “Kolonisë Penale Nr. 4”. Komiteti përfshin njëmbëdhjetë organizata bjelloruse, ruse dhe ukrainase, si dhe Organizatën Botërore Kundër Torturës.

Abuzimi me të burgosurat politike

Për hetimin e tyre, aktivistët e të drejtave të njeriut kryen 20 intervista me të burgosur politikë që ishin në Gomel nga maji 2021 deri në shkurt 2024. Pa marrë parasysh për gratë që janë ende në burg, të gjitha të dhënat personale janë hequr nga aplikacioni dhe informacionet janë anonime. Autorët përshkruajnë pranimin në këtë burg, duke përfshirë karantinën dhe ndarjen sipas departamenteve, si dhe kushtet e punës dhe dënimin e të burgosurve politikë.

Rojet e burgut në pozita drejtuese organizojnë abuzimin e të burgosurve politikë, të cilët zakonisht strehohen me vrasës, thotë bashkëthemeluesi i Komitetit Ndërkombëtar për Hetimin e Torturës në Bjellorusi, Sergej Ustinov, me rastin e publikimit të raportit. Për më tepër, ata nxisin të burgosurit të punojnë kundër njëri-tjetrit dhe e inkurajojnë spiunimin. Kjo prek veçanërisht të burgosurit politikë të njohur që mbahen në reparte ku të gjithë kontrollojnë njëri-tjetrin. Administrata mëson menjëherë për shkelje të rregullave të burgut që janë provokuar qëllimisht. “Ky është departamenti më mizor, është ferri,” tha një e burgosur politike për qëndrimin e saj në këtë koloni penale.

Sipas raportit, të burgosurit e njohur politikë ndonjëherë izolohen qëllimisht në qeli të caktuara. Më tej thuhet: “Një nga dënimet më të tmerrshme është kafazi i vendosur atje, në pikën e kontrollit midis zonave të banimit dhe biznesit. Gratë futen në këtë kafaz nëse refuzojnë të zbatojnë urdhrat e zyrtarëve ose nëse kanë pasur përleshje të dhunshme me të burgosurit e tjerë. Ato detyrohen të kalojnë atje deri në tetë orë”.

Për “kundërvajtje” rojet nganjëherë hidhnin dy kova me ujë në dysheme në korridor, të cilat të dënuarat duhet t’i fshinin sa më shpejt me një leckë, thuhet më tej. “Detyrohen të shkojnë në gjunjë, të shoqëruara me komente kryesisht fyese”, thuhet në raport.

Autorët e raportit i cilësojnë kushtet higjienike si tronditëse. Gratë e paraburgosura lejoheshin të bënin dush vetëm 15 minuta një herë në javë. Ato vetë duhej të kujdeseshin për produktet e higjienës. Një herë në muaj marrin një pako peceta higjienike dhe një rrotull letër higjienike. Por mund të ndodhë që gjëra të tilla të mos gjenden në dyqanin e burgut. Teorikisht lejohet që të furnizohen nga familjarët, por gratë e burgosura lejoheshin të merrnin një paketë vetëm çdo gjashtë muaj.