Zyrtarët serbë do të diskutojnë sot dhe nesër me delegacionin e Korporatës Ndërkombëtare Financiare të Zhvillimit Amerikan, DFC, për infrastrukturën dhe projektet e tjera që mund të financohen nga fondi amerikan, ndërsa diskutimet e Presidentit Aleksandar Vučič me Richard Grenell dhe drejtorin ekzekutiv të DFC Adam Boler, të njoftuar për sot, mund të mbulojnë një gamë më të gjerë temash në lidhje me marrëdhëniet SHBA-Serbi.

Hapja e një zyre të DFC

Arsyeja kryesore e vizitës së partnerëve dhe zyrtarëve amerikanë është hapja e zyrës rajonale DFC në Beograd, përmes së cilës do të realizohen projektet të parashikuara nga marrëveshja në Uashington.

Këto janë propozimet e Beogradit

Sipas Tanjug, propozimet e projektit me të cilat Beogradi do të dalë kryesisht kanë të bëjnë me ndërtimin e rrugëve dhe hekurudhave që do të lidhin Beogradin dhe Prishtinën. Vetëm projektet që lidhen me infrastrukturën janë me vlerë 3.7 miliardë euro, i tha Tanjug Ministria e Ndërtimit, Transportit dhe Infrastrukturës. 

Ministria, ka përgatitur një platformë konkrete për negociata, e cila përfshin lidhjen me Prishtinën në një total prej katër rrugësh në gjatësi prej 267 kilometrash.

Këto janë projekte për ndërtimin e autostradës Nish – Merdare – Prishtinë në gjatësi prej 100 kilometrash, autostradës Bujanovac – Konculj – Gjilan – Shtërpcë prej 78 kilometrash, pastaj rrugës së shpejtë Raska – Jarinje – Kosovska Mitrovica prej 61 kilometrash, si dhe rindërtimin e rrugës Ribarice – Brnjak – Zubin Potok në gjatësi prej 28 kilometrash.  Për këto projekte të infrastrukturës rrugore është vlerësuar se do të nevojiten 2.18- 2.73 miliardë euro.

Seksioni i parë i autostradës Prishtinë Nish-Merdare është i gjatë 77 km. Vlera totale e vlerësuar e ndërtimit të profilit të plotë të autostradës (gjashtë korsi) Nish-Merdare është 1.065 miliardë euro dhe autostrada do të ndërtohet në faza. 

Në fazën e parë, do të bëhet ndërtimi i një gjysmë profili të autostradës, dhe çmimi i ndërtimit nga Nishi në Merdar do të arrijë në rreth 648 milion euro, së pari seksioni nga Nishi në Plocnik me vlerë 255 milion euro, dhe më pas seksioni i dytë nga Plocnik në Merdar në vlerë prej 393 milion euro. Nëse autostrada është ekonomikisht e vlefshme për sa i përket numrit të automjeteve, do të ndërtohet profili i rrugës së autostradës.

Një hua e EIB prej 100 milion € tashmë është siguruar për seksionin e parë nga Nishi në Plocnik, si dhe një grant prej 40.6 milion € nga Korniza e Investimeve të Ballkanit Perëndimor (ËBIF). 

Gjithashtu, kredia prej 85 milion eurosh nga Banka Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim ende nuk është renditur dhe pjesa tjetër do të financohet nga buxheti i Serbisë. 

Autostrada Nish-Merdare-Prishtinë është pjesë e rrjetit bazë të transportit tregues të BE-së. Korridori 10 dhe kjo autostradë do të mundësojë hyrjen e Serbisë në portet shqiptare në Detin Adriatik dhe të lidhë më mirë 500,000 njerëz. Gjatësia e autostradës së ardhshme Nish-Durrës është 383 kilometra. Fillimi i punimeve në seksionin Nish-Plocnik, sipas planit aktual, pritet më së voni në mes të vitit 2021. 

Kur bëhet fjalë për lidhjen hekurudhore me Prishtinën, aktivitetet përgatitore të projektit tashmë janë duke u zhvilluar me partnerët kinezë (CRBC) për ndërtimin e hekurudhës me shpejtësi të lartë Beograd-Nish në gjatësi prej 240 km, e cila kushton rreth 2.1 miliardë euro.

Plani është ndërtimi i hekurudhës 87 km Doljevac – Kursumlija – Merdare, e cila kërkon rreth 980 milion euro. Pastaj Meradare-Prishtinë në gjatësi prej 43 km nëse ndërtohet një hekurudhë e re në atë pjesë nga Merdare-përmes Priluzje për në Prishtinë (sepse nuk ka asnjë hekurudhë nga dalja nga tuneli Merdare). Gjithashtu, hekurudha Prishtinë-Pol i Përgjithshëm i Kosovës Jankovic-kufiri me Maqedoninë Veriore prej 70.8 km.

Rruga ekzistuese hekurudhore në itinerarin Beograd-Lapovo-Nish-Doljevac-Kuršumlija-Prishtinë është e gjatë 388 km e gjatë. Trafiku aktualisht po shkon në Merdarë, pasi tuneli në vijën administrative u shemb në bombardimet e NATO-s. 

Rreth 36 km hekurudhë, e cila u hoq fizikisht nga gjurma, mungon në daljen e këtij tuneli afër Merdarit në Prishtinë.

Rruga e re hekurudhore nga Beogradi në Prishtinë, e cila do të shkonte nga “pika e pushimit” afër Merdarit përmes Priluzjes në Prishtinë, është e gjatë rreth 400 km, dhe për realizimin e saj është e nevojshme të ndërtohet një hekurudhë krejtësisht e re në gjatësi prej rreth 43 km nga Merdar në Prishtinë.

Cilat janë detyrimet e marrëveshjes së Uashingtonit?

Beogradi dhe Prishtina morën përsipër të zbatojnë marrëveshjet për autostradën dhe hekurudhën nga Beogradi në Prishtinë, të cilat u nënshkruan në 14 shkurt të këtij viti, si dhe një studim të përbashkët të fizibilitetit mbi opsionet për lidhjen e infrastrukturës hekurudhore Beograd-Prishtinë me portet në detin Adriatik. U ra dakord gjithashtu që bashkëpunohet me DFC dhe Bankën Amerikane Exim për realizimin e këtyre projekteve. 

Marrëveshja parashikon gjithashtu sigurimin e parave për të financuar hua për ndërmarrjet e vogla dhe të mesme, duke përfshirë zhvillimin e sipërmarrjes së grave. Marrëveshja përfshinte gjithashtu një iniciativë rajonale të presidentit serb, e ashtuquajtura Mini-Shengen, të cilit Prishtina më parë nuk pranoi të bashkohej, si dhe hapja e njoftuar më parë e një linje ajrore direkte midis Beogradit dhe Prishtinës.

Tema e bisedës gjatë vizitës së DFC do të jetë bashkëpunimi me Departamentin Amerikan të Energjisë për zhvillimin e një studimi fizibiliteti për nevojat e përdorimit të përbashkët të rezervuarit Gazivoda, si dhe diversifikimin e furnizimit me energji. DFC, me një buxhet të përgjithshëm prej 60 miliardë dollarësh, nga ardhja e të cilit pritet shumë në Serbi, synon kryesisht në inkurajimin e investimeve private në vendet në zhvillim, dhe kryesisht në fushën e energjisë dhe infrastrukturës së ekonomisë qarkore.